Kiedy należy się zachowek?
Zgodnie z art. 991 K.c. prawo do zachowku przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku w drodze ustawy. O zapłatę zachowku dochodzi się w drodze pozwu o zachowek złożonego w sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.
Zachowek wynosi 1/2 udziału w wartości masy spadkowej, który zstępny, małżonek lub rodzic spadkodawcy otrzymałaby, gdyby dziedziczył na mocy ustawy. Dla uprawnionych trwale niezdolnych do pracy lub małoletnich (zstępnych) przysługuje udział w wysokości 2/3 udziału w wartości masy spadkowej, który otrzymaliby dziedzicząc z ustawy.
Darowizny a zachowek
Darowizny nieruchomości przekazane przez spadkodawcę za jego życia mają bardzo duże znaczenie w kwestii starań o zachowek. Pomimo tego, że od jej dokonania mogło minąć wiele lat to na gruncie prawa możliwe jest ich uwzględnienie jako podstawa do rozpatrywania spraw o zachowek. Operat szacunkowy w tej sytuacji powinien uwzględniać stan nieruchomości z dnia dokonania darowizny, natomiast poziom cen aktualny. Należy mieć także na uwadze, że zachowek to niezbywalna część majątku, która przysługuje z ustawy niektórym spadkobiercom, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie.
Dlaczego ważna jest wycena nieruchomości?
Specjalistyczna wycena pozwala w prawidłowy sposób obliczyć, jaka kwota pieniężna należna jest uprawnionemu do zachowku. W postępowaniach o zachowek bardzo często najważniejszym elementem jest określenie wartości nieruchomości wchodzącej do masy spadkowej.
Rzeczoznawca majątkowy przeprowadza procedurę uwarunkowaną przepisami prawa w ramach, której dokonuje analizy szeregu zmiennych oraz dokumentów i źródeł informacji (m.in. aktów notarialnych sprzedaży podobnych nieruchomości) zanim określi wartość, która opiera się o realia rynkowe. Opinia pozwala uniknąć sporów co do wartości majątku i daje poczucie bezpieczeństwa.
Kto może potrzebować wyceny?
W sprawach o zachowek ciężar dowodu jest po stronie osoby, która domaga się zachowku. Jeżeli nie określisz wartości sporu lub druga strona będzie tę wartość kwestionować to sąd zwróci się o do biegłego. Dla dochodzącego zachowku wiąże się to z przewlekłością postępowania i kosztami.
Decydując się na zlecenie wykonania operatu szacunkowego u niezależnego rzeczoznawcy otrzymujesz:
a) rzetelny dokument dla sądu, który stanowi opinię prywatną.
b) argument, gdy chcesz negocjować i polubownie rozwiązać sprawę oraz zawrzeć ugodę.
c) wiedzę o faktycznej wartości majątku.
Istotne daty
Ugruntowana w orzecznictwie jest sytuacja, w której sposób wyceny ma odzwierciedlać stan techniczny i sposób użytkowania nieruchomości z dnia śmierci spadkodawcy (za wyjątkiem wspomnianej wcześniej darowizny) oraz uwzględniać poziom cen aktualnych - co ważne w czasach szybko zmieniających się cen na rynku.
Wobec powyższego generalny remont, który miał miejsce od chwili śmierci spadkodawcy do dnia orzekania o zachowku nie zostanie uwzględniony.
Warto wiedzieć, że roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu po upływie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku w przypadku, gdy testament nie został sporządzony.
